נאָכזוך־שיטות

איר האָט די ברירה אָנצוהייבן דעם נאָכזוך דורכן נאָכזוך־קעסטל אויף אונדזער וועבאָרט אָדער שוין אין דעם מרחבֿ־גערעם צוגעשטעלט דורך דער נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק. אין יעדן פֿאַל וועלן זיך די רעזולטאַטן באַווײַזן אין דעם מרחבֿ־גערעם און אַלע ווײַטערדיקע שריט וואָס ווערן דאָ באַשריבן זענען שייך נאָר אין יענער רעם.
דער אַוואַנסירטער נאָכזוך איז מעגלעך נאָר אין מרחבֿ־גערעם.

צום באַקוועמסטן איז אָנצוהייבן מיט אַרײַנצושרײַבן אַ נאָמען אָדער אַ וואָרט אינעם נאָכזוך־קעסטל (בלויז מיט ייִדישע אותיות), און אַ קליק טאָן אויפֿן פֿאַרגרעסער־גלאָז.
לשם דוגמא לאָמיר אַרײַנשרײַבן דאָס וואָרט האַנט.
מרחבֿ זוכט דורך די דאַטן־באַזע און דערלאַנגט אַ רשימה רעזולטאַטן.

הערה:
– בײַם אַרײַנגעבן דאָס וואָרט נאָכצוזוכן קען מען זיך באַגיין אָן נקודות און דיאַקריטישע סימנים – האנט. די רעזולטאַטן וואָלטן געדאַרפֿט זײַן די זעלביקע.
– אָט די פֿאַרגרינגערונג האָט אָבער איין גרויסן חסרון: עס איז נישטאָ קיין שום מיטל אונטערצושיידן צווישן כּמו־האָמאָגראַפֿן (ד”ה ווערטער וואָס, אַז מע פֿאַרקוקט נאָר די דיאַקריטישע סימנים, שרײַבן זיי זיך אידענטיש). צי איר הייסט נאָכזוכן פֿאָרן צי פארן, וועט איר אין יעדן פֿאַל באַקומען רעזולטאַטן אויך מיט פֿאַרן און פּאָרן.

לכתּחילה ווערט די רעזולטאַטן־רשימה אויסגעשטעלט פֿון דעם סאַמע צוגעטראָפֿנסטן איינס (לויט אַן אינעווייניקסטן חשבון פֿון דער מרחבֿ־סיסטעם) צו די ווייניקער צוגעטראָפֿענע.
אָבער איר קענט בעטן אויסשטעלן די רשימה לויט אַן אַנדער סדר־קריטעריע: דאַטע, נאָמען פֿון מחבר אָדער טיטל פֿונעם דרוקאיינס.

די מערסטע פּשוטע נאָכזוכן פֿירן צו גרויסע סכומען רעזולטאַטן. דער בעסטער אופֿן צו דערגיין צו דעם וואָס איר דאַרפֿט איז צו “פֿילטרירן” די רעזולטאַטן לויט די פֿאַרשיידענע פֿילטריר־קריטעריעס וואָס מרחבֿ לייגט פֿאָר בײַ דער זײַט פֿון דער רעזולטאַטן־רשימה.
אויב, למשל, איר זענט פֿאַראינטערעסירט נאָר אין אַזעלכע מאַטעריאַלן וואָס זענען באַלד צו זען דורך אינטערנעץ, קענט איר אויסקלײַבן דעם פֿילטער “דירעקט צוטריטלעך” און די רשימה וועט שוין נישט ברענגען מער ווי נאָר די דרוקאיינסן וואָס זענען פֿאַרבונדן מיט דיגיטאַלע רעפּראָדוקציעס פֿון די שייכדיקע פּובליקאַציעס.
עס ווערן פֿאָרגעלייגט נאָך אַנדערע פֿילטערס: איר קענט באַגרענעצן די רשימה רעזולטאַטן לויטן אויטאָר, זשאַנער, טעמע, פּובליקיר־יאָר, צי טיטל פֿון דער פּובליקאַציע. די פֿילטערס וואָס באַווײַזן זיך ווערן אויטאָמאַטיש צוגעפּאַסט צו אײַער דערווײַליקער רשימה רעזולטאַטן און שפּיגלען אָפּ איר פֿאַקטישן פֿאַרנעם. איר קענט, אַ שטייגער, זען בײַ יעדן פֿילטער די פֿינף סאַמע פֿאַרטראָטנסטע ברירות אין אײַער רשימה. אויב איר ווילט זען זען אַ לענגערע רשימה ברירות, גיט אַ קליק אויף “זען נאָך”.
לאָמיר זיך פֿאָרשטעלן, אין אונדזער בײַשפּיל, אַז מיר זוכן נאָר פּאָעטישע טעקסטן. איז גענוג אויסצוקלײַבן בײַם פֿילטער “זשאַנער” די ברירה “ליד” און אַ קליק טאָן אויף “אָנווענדן”. די רשימה ווערט אין דער רגע באַגרענעצט, די פֿאָרגעלייגטע ווײַטערדיקע פֿילטערס ווערן צוגעפּאַסט צו דער נײַער רשימה, און מע קען זען בײַ דער זײַט, אונטערן קעפּל “אַקטיווע פֿילטערס”, דאָס וואָס איז איצט אָנגעווענדט געוואָרן.
איר קענט ווײַטער צוגעבן אָדער אַראָפּנעמען פֿילטערס אויפֿן זעלביקן אופֿן, כּדי צו דערגיין וואָס נענטער צו דעם וואָס איר באַדאַרפֿט.
די פֿילטערס קענען זײַן פֿון צוויי סאָרטן: “אײַנשליסנדיקע” (דורך אַ קליק אינעם אויסקלײַב־קעסטל בײַ דעם נאָמען פֿון דער פֿילטריר־ברירה), אָדער “אויסשליסנדיקע” (דורך אַ קליק אַ ביסל בײַ דער זײַט).
אין פּרינציפּ מעקט אַ נײַער נאָכזוך־באַפֿעל אָפּ אַלע אויסגעקליבענע פֿילטערס. אָבער איר האָט די ברירה צו באַשטימען טייל פֿילטערס פֿאַר פּערמאַנענטע דורך דער גאַנצער זוכסעסיע. דערויף דאַרפֿט איר אַ קליק טאָן אויפֿן הענגשלאָס וואָס באַווײַזט זיך בײַ דער זײַט פֿון אַן אַקטיוון פֿילטער ווען איר שוועבט אַריבער איבער אים מיטן פּינטלער. בײַם באַשטימען אַ פֿילטער פֿאַר פּערמאַנענט, ווערט ער געל.
אויפֿן זעלביקן אופֿן קען מען אַראָפּנעמען דעם פּערמאַנענטן כאַראַקטער פֿון אַ פֿילטער.
דורך אַ קליק אויף “אָפּשאַפֿן די פֿילטערס”, ווערן אַראָפּגענומען אַלע נישט־פּערמאַנענטע פֿילטערס און די רשימה רעזולטאַטן פֿאַרלענגערט זיך מיט די שייכדיקע פּאָזיציעס.

יעדע פּאָזיציע אין דער רשימה רעזולטאַטן ווערט פֿאָרגעשטעלט בקיצור מיט די ווײַטערדיקע פּרטים: מחבר, קעפּל, טיטל פֿון דער פּובליקאַציע, דאַטירונג, זשאַנער, און ווען מעגלעך אַ דירעקטער פֿאַרבינד צו אַ דיגיטאַלער זאַמלונג.
בײַ יעדער פּאָזיציע באַווײַזט זיך אַ שפּילקע. דורך אַ קליק אויף דער שפּילקע קענט איר צוגעבן דעם איינס צו אײַער אייגענער רשימה אויפֿגעהיטע פֿאַרצייכענונגען.
אַ קליק אויפֿן דרײַפּינטל דערנעבן ברענגט אַרויס אַ פֿאָדערפֿענצטערל מיט ברירות צו עקספּאָרטירן די פֿאַרצייכענונג צו פֿאַרשיידענע ציטיר־מכשירים, צו באַקומען אַ פֿאַרבינד צו דער פֿאַרצייכענונג, אָפּצודרוקן די פֿאַרצייכענונג אָדער זי איבערשיקן דורך בליצפּאָסט.
דאָס פֿענצטערל פֿאַרמאַכט זיך דורך אַ קליק אויפֿן סימן X.
כּדי צו זען ווײַטערדיקע פּרטים פֿון דער פֿאַרצייכענונג, גיט אַ קליק אויפֿן קעפּל. דאָס וועט אַרויסברענגען די פֿולע אינפֿאָרמאַציע פֿאַרשריבן אין דער פֿאַרצייכענונג און אַ ריי פֿאַרבינדן צו רעסורסן וואָס קענען זי נאָך דערגאַנצן.

עס איז מעגלעך אויפֿצוהיטן איינצלנע רעזולטאַטן כּדי שפּעטער זיי צו קענען גיך אָפּזוכן, איבערשיקן דורך בליצפּאָסט אָדער אָפּדרוקן.
מע היט אויף אַ רעזולטאַט דורך אַ קליק אויף דער שפּילקע. אַן אויפֿגעהיטע פֿאַרצייכענונג באַווײַזט זיך מיט אַ געלן הינטערגרונט. איר קענט אַוודאי אַרויסנעמען אַ פֿאַרצייכענונג פֿון דער רשימה אויפֿגעהיטע דורך אַ צווייטן קליק אויף דער שפּילקע.
אַ קליק אויף דער שפּילקע סאַמע אויבן באַווײַזט אײַערע פּערזענלעכע לייען־צייכנס, ד״ה אײַערע אויפֿגעהיטע פֿאַרצייכענונגען, אויפֿגעהיטע נאָכזוכן (ווי אַ רעגיסטרירטער באַניצער, זען אויפֿגעהיטע נאָכזוכן), און אײַערע פֿריִערדיקע נאָכזוכן פֿון דער סעסיע אין גאַנג.
איר קענט סעלעקטירן איינע אָדער מער פֿון די אויפֿגעהיטע פֿאַרצייכענונגען כּדי דורכצופֿירן מיט איין מאָל אַזעלכע אָפּעראַציעס ווי אָפּדרוקן, איבערשיקן מיט בליצפּאָסט אָדער עקספּאָרטירן אין פֿאַרשיידענע ביבליאָגראַפֿיע־פֿאָרמאַטן.
צו יעדער צײַט קענט איר אָנהייבן אַ נײַעם נאָכזוך דורכן נאָכזוך־קעסטל אָדער דורך אַ קליק אויף “נאָכזוך אינעם אינדעקס”.

בײַ דער זײַט פֿונעם נאָכזוך־קעסטל אין “מרחבֿ” געפֿינט זיך אַ קנעפּל “אַוואַנסירטער נאָכזוך”, וואָס עפֿנט אַ גרעסער קעסטל מיט מער ברירות.
אַנשטאָט צו הייסן נאָכזוכן אַ וואָרט וווּ עס זאָל נישט זײַן אין די פֿאַרצייכענונגען פֿונעם אי״פּ, האָט איר דאָ די מעגלעכקייט אָנצוגעבן אין וועלכער גענויער שורה דאָס וואָרט דאַרף זיך געפֿינען: קעפּל, אויטאָר, טעמע, זשאַנער, פּובליקאַציע, דאַטע, אָרט.

הערה:
אין פֿאַל פֿון אַ נאָכזוך לויט קעפּלעך מיט אַזאַ און אַזאַ אָנהייב, שטעלן זיך די רעזולטאַטן פֿונעם נאָכזוך אויטאָמאַטיש אויס לויטן אַלפֿאַבעטישן סדר פֿון די קעפּלעך.

דער אַוואַנסירטער נאָכזוך דערלויבט אויך אָנצוּווענדן צוזאַמען אַזוי פֿיל נאָכזוך־קריטעריעס ווי מע וויל נאָר און זיי קאָמבינירן דורך די געוויינטלעכע בולעאַנישע אָפּעראַציעס (AND, OR, NOT).
ער גיט אויך די ברירה צו באַגרענעצן דעם צײַטאָפּשניט פֿון די רעזולטאַטן.
בנוגע דעם קעפּל, האָט מען אויך די מעגלעכקייט צו בעטן זען נאָר פֿאַרצייכענונגען בײַ וועלכע דאָס קעפּל הייבט זיך אָן אויפֿן אָנגעגעבענעם אופֿן.
אַ קליק אויפֿן פֿאַרגרעסער־גלאָז ברענגט אַרויס (אונטער דעם נאָכזוך־קעסטל) די שייכדיקע רעזולטאַטן־רשימה, פּונקט אַזוי ווי בײַ אַ פּשוטן נאָכזוך. מע האָט דעמאָלט די ברירה צו סאָרטירן די רעזולטאַטן, ניצן די פֿאָרגעלייגטע פֿילטערס אָדער פֿאַרפּינקטלעכערן דעם נאָכזוך־באַפֿעל.

עס זענען פֿאָרויסגעזען אַ ריי מיטלען וואָס איר קענט ניצן, אַפֿילו בײַ אַ פּשוטן נאָכזוך, כּדי צוצופּאַסן דעם נאָכזוך־באַפֿעל צו אײַערע באַדערפֿענישן און אַזוי אַרום באַקומען אַ העכערע פּראָפּאָרציע אינטערעסאַנטע רעזולטאַטן.

אויסברייטערן דעם נאָכזוך:
– דער פֿאַרבײַט־סימן () : דאָס שטערנדל רעפּרעזענטירט וויפֿל עס זאָל נישט זײַן אותיות אין מיטן אָדער בײַם סוף פֿון אַ וואָרט. אַז מע הייסט נאָכזוכן האַנט, באַקומט מען אַלע רעזולטאַטן מיט האַנט, האַנטפֿאַס, האַנטאַרבעט, האַנטווערקער, אאַז״וו.
אַז מע הייסט נאָכזוכן האַנט*ער, באַקומט מען אַלע רעזולטאַטן מיט האַנטעכער, האַנטווערקער, האַנטוועבער, אאַז״וו.
– דער פֿאַרבײַט־סימן (?) : דער פֿרעגצייכן רעפּרעזענטירט אַבי וואָסער אות.
אַז מע הייסט נאָכזוכן ה?רט, באַקומט מען אַלע רעזולטאַטן מיט האַרט, הערט, הורט, הירט, אאַז״וו.
– די בולעאַנישע אײַנשליס־אָפּעראַציע OR :
אַז מע הייסט נאָכזוכן האַנט OR לאַפּע, באַקומט מען אַלע רעזולטאַטן וואָס נעמען אַרײַן כאָטש איינס פֿון די ווערטער.
– אין טייל פֿאַלן לייגט “מרחבֿ” אַליין פֿאָר נאָכצוזוכן אַ צווייט וואָרט, וואָס איז עלול צו ברענגען אַ גרעסערע צאָל רעזולטאַטן.

באַגרענעצן דעם נאָכזוך:
– דאָס אַרײַנגעבן עטלעכע ווערטער : עס וועלן זיך באַווײַזן נאָר אַזעלכע רעזולטאַטן וואָס נעמען אַרײַן אַלע אויסגערעכנטע ווערטער.
(ס׳איז נישט אַנדערש ווי צו ניצן די בולעאַנישע AND־אָפּעראַציע צווישן די ווערטער.)
– דאָס שטעלן גענדזן־פֿיסלעך :
אַז מע הייסט נאָכזוכן “פֿון פֿאַבריק”, באַקומט מען נאָר די רעזולטאַטן וואָס נעמען אַרײַן אַקוראַט אָט די ווערטער־סעקווענץ, און נישט די וווּ די ווערטער פֿון און פֿאַבריק באַווײַזן זיך באַזונדער צי אין אַן אַנדער סדר.
– די בולעאַנישע אויסשליס־אָפּעראַציע NOT :
אַז מע הייסט נאָכזוכן פֿאַבריק* NOT פֿאַבריקאַנט*, באַקומט מען אַלע רעזולטאַטן וואָס נעמען אַרײַן פֿאַבריק, פֿאַבריקן, פֿאַבריקעלע, אָבער נישט פֿאַבריקאַנט, פֿאַבריקאַנטן, אאַז״וו.

עטלעכע הערות:
די פֿאַרבײַט־סימנים (*, ?) טאָר מען נישט ניצן אָנהייב וואָרט, און אויך נישט אין אַן אויסדרוק צווישן גענדזן־פֿיסלעך.
די בולעאַנישע אָפּעראַציעס (OR, NOT, AND) מוז מען אַרײַנשרײַבן מיט גרויסהאַנטיקע לאַטײַנישע אותיות.
מע קען אַרײַנשטעלן אויסדרוקן אין האַלבע לבֿנות כּדי צו שאַפֿן נאָכזוך־באַפֿעלן לויט פֿאַרוויקלטערע בולעאַנישע קאָמבינאַציעס.

אַ מאָל קען זײַן באַקוועם איבערצוניצן פֿריִערדיקע נאָכזוכן.
אַ קליק אויף דער שפּילקע סאַמע אויבן ברענגט אַרויס פֿאַר די אויגן אײַערע לייען־צייכנס, ד״ה די פֿאַרצייכענונגען וואָס איר האָט געהייסן אויפֿהיטן און אײַער “נאָכזוך־געשיכטע” פֿאַר דער סעסיע אין גאַנג.
אויב איר האָט זיך אײַנגעשריבן ווי אַ רעגיסטרירטער באַניצער פֿון דער נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק, ווערן אײַערע אויפֿגעהיטע פֿאַרצייכענונגען געהאַלטן פֿון איין סעסיע אויף דער צווייטער. (פֿאַר אַ גאַסט־באַניצער, ווערן די לייען־צייכנס אָפּגעמעקט בײַ יעדער נײַער סעסיע.)
דערצו האָט איר די מעגלעכקייט אויפֿצוהיטן אײַערע נאָכזוך־באַפֿעלן, אַזוי אַז איר זאָלט זיי קענען איבערניצן בעת ווײַטערדיקע סעסיעס. דאָס טוט מען דורך אַ קליק אויף די ווערטער “אויפֿהיטן דעם נאָכזוך” וואָס באַווײַזן זיך איבער דער רשימה רעזולטאַטן בײַם דורכפֿירן אַ נאָכזוך, אָדער דורך סעלעקטירן און הייסן אויפֿהיטן באַשטימטע פּאָזיציעס אין אײַער נאָכזוך־געשיכטע.
אַ קליק אויף אַ נאָכזוך־באַפֿעל אויסגערעכנט אין דער נאָכזוך־געשיכטע אָדער צווישן די אויפֿגעהיטע נאָכזוכן ברענגט צוריק פֿאַר די אויגן דעם גענויען נאָכזוך־פֿענצטער וואָס איר האָט דעמאָלט געניצט (פּשוטער צי אַוואַנסירטער נאָכזוך), צוזאַמען מיט אַלע אַרײַנגעגעבענע נאָכזוך־באַפֿעלן, די פֿילטערס, און אַפֿילו דעם אויסשטעל־סדר פֿון די רעזולטאַטן.
הערה:
עס זענען נישטאָ אַזעלכע מעגלעכקייטן צו קאָמבינירן רשימות רעזולטאַטן ווי די אַמאָליקע “ביידע צוזאַמען”, “צונויפֿגיסן” אָדער “אויסשליסן”.